,
Buradasınız  :  Anasayfa > Kategoriler > Tarih-Kültür > Genel Bilgiler > Türkiye > 
Tarih-Kültür
İspir, Sırakonaklar
Turistik gelir beklentisini vernaküler mimarlığın korunması için bir güdü haline dönüştürmeyi öngören bu çalışma, Türkiye’nin en az turistik yörelerinden biri olan Doğu Karadeniz’de gerçekleştirildi. Hamiyet Özen, M. Reşat Sümerkan, Emre Engin, Arzu Sert, Murat Tutkun Bu çalışma, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) çerçevesinde, Doğu Anadolu Turizmini Geliştirme Programı (DATUR) kapsamında İspir-Sırakonaklar Vadisi’nde yapılmıştır. DATUR, Erzurum, İspir ve Yusufeli bölgesinde mevcut olan turizm potansiyelini geliştirmeyi destekleyen bir proje olarak başlatılmış ve farklı alanlarda alt projeler olarak devam etmektedir. Sırakonaklar Vadisi’nde gerçekleştirilen projede, bölgeye gelecek olan yerli ve yabancı turistlerin konaklama ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik, mevcut konaklama birimlerinin iyileştirilmesi ve yenilerinin geliştirilmesi hedeflenmiştir.

Çalışma, İspir ilçesinin Sırakonaklar köyünde kırsal turizm planlaması kapsamında, ev pansiyonculuğunu geliştirmek ve teşvik etmek amacına yönelik olarak, alanda seçilmiş olan taş evler ve diğer yapı örneklerinin tespiti yapıldıktan sonra, konaklamaya yönelik olarak yeniden projelendirilmesidir.

Günümüzde, sürdürebilir kırsal turizm planlaması yapılırken, mevcut mimari mirasın planlama sürecine katılması önemli bir olgudur. Bu çalışmanın uygulamaya aktarılması hem Sırakonaklar’ın ekonomik olarak kalkınmasına, hem de kırsal ve doğa turizminin gelişmesine fırsat verecektir. Aynı zamanda yerel halkın kısmen kullandığı geleneksel taş evler konaklama (pansiyon) amaçlı değerlendirilerek korunmuş olacaktır.

Sırakonaklar çalışması iki aşamalı olarak gerçekleşmiştir. İlk aşamada, belirlenen evlerle diğer yapılar (samanlık ve ahır) ile çevrelerinin rölöveleri alınarak ölçekli çizimleri hazırlanmıştır. İkinci aşamada ise, bu binaların turistik amaçlı kullanımları için gerekli mekan düzenlemelerini kapsayan projeleri hazırlanmıştır. Mevcutta ıslak hacim, mutfak ve oturma mekanları ayırımı olmayan binalara yeni düzenlemede bu mekanlar önerilmiş ve gerekli donatılarla donatılmıştır.

Çevre doğal hayat bakımından çok zengindir. Pek çok hayvan ve bitki türünü barındırmaktadır. Boz ayı, çengel boynuzlu dağ keçisi, yabani domuz, kurt, çakal, tilki, porsuk, sansar, su samuru, tavşan, keklik, yabani horoz, yabani ördek, kumru, güvercin, ağaç güvercini gibi av hayvanları bunlardan bir kısmıdır. Evlerden, yakın çevredeki ağaçlık ve koruluk alanlarda gezinen ayı, geyik, tilki, kurt gibi yaban hayvanlarını çıplak gözle izlemek de mümkündür.

Yerleşme özellikleri

Sırakonaklar yerleşmesi, güneyde Çoruh havzasından başlayıp kuzeyde Kaçkarlar’ın yamaçlarına kadar uzanan vadi içerisinde farklı mahallelerden oluşmaktadır. İlk mahallenin İspir merkezine olan uzaklığı 45 kilometredir. Mahallelerde evler (genelde iki ya da üç katlı taş yapılar), samanlık ve ahırlardan oluşmaktadır. Her bir mahalle kendi içinde kümelenmiş bir yerleşme özelliği göstermektedir. Evler genellikle kuzey-güney yönünde vadiye hakim olarak konumlandırılmıştır.

Evlerin topoğrafya üzerindeki yerleşiminde eğim dikkate alınmış, rasyonel bir değerlendirmeye varılmıştır. Asıl cephe, vadiye yukarıdan hakim konumdadır. Kuzeye ya da soğuk rüzgarlara dönük cephelere ancak servis pencereleri açılırken, güney yönündeki cepheler çok pencereli olarak tasarlanmıştır. Ayrıca, balkonlar da bu yönde düzenlenmiştir.

Yapı malzemesi ve sistemi

Temel yapı malzemesi taştır. Dış duvarlarda en az 60 cm kalınlıkta masif taş duvarlar görülür. Kimi evlerde çamur harçlı moloz ya da kaba yontu taş duvarlar göze çarparken, daha varlıklı ailelerin sahip olduğu evlerde kireç harçlı, ince yonu taş duvarlar gözlenir. Duvar konstrüksiyonlarında tüm evlerin ortak özelliği köşe taşlarıdır. Evlere göre 60-90 cm boylarında kesme granitlerin yatay olarak yerleştirildiği duvar köşe birleşimleri Sırakonaklar’a özgü bir karakteristik oluşturmuştur. Dış duvarların tümünde gözlenen ahşap hatıllar da bu görünüşü desteklemektedir.

Kapı-pencere gibi boşlukların üzeri kimi evlerde ahşap lentolarla geçilirken, kimilerinde de yine tek parça granit bloklar kullanılmıştır. Çavuşlar (Kivur) mahallesindeki terk edilmiş eski okul binasında uygulanmış tek parça kemer lentolar, az rastlanır ilginç örneklerdendir.

İç mekanlarda tavan, taban ve ara bölmelerin bazılarında ahşap kullanılmıştır. Kapı ve pencere gibi yapı elemanlarıyla çatı konstrüksiyonu tamamen ahşaptır. Cephenin önemli özelliği olan balkonlar da ahşap malzemeyle payandalı açık çıkma şeklinde inşa edilmiştir.
Etiketler
İspir, Sırakonaklar,
Bu Sayfayı Paylaş :
Gönderen
gezikolik
Tarihi ve Saati
24.07.2008 12:20
Okunma
5005
Değerlendirme
Sen de Oy Ver
6 kişi
Favorilere Ekle Mesaj Gönder Arkadaşıma Gönder Sayfayı Yazdır

İlk Yorumu Sen Yaz

 
 
En Çok Okunanlar
Editörün Seçtikleri