,
Buradasınız  :  Anasayfa > Kategoriler > Ne Yenir-İçilir > Genel Bilgiler > Türkiye > MALATYA > 
Ne Yenir-İçilir
Malatya Mutfak Kültürü
Malatya'da mutfak ve kiler vardır. Her ikisi de mutfak kültürüyle iç içedir. Malatya'da gerek köylerde gerekse şehirde tek katlı olan evlerde mutfak evin yanında genellikle kuzeyinde yer alır. Kuzeye yapılmasının sebebi ise serin olmasıdır. Mutfakta sadece yemek yapılır. Dolayısıyla yemek yapımıyla ilgili malzemeler yani ocak ve kap kacağın bulunduğu kaplık (terek) vardır. Kiler ise mutfağa bitişiktir. Kilerde yiyecek malzemeleriyle birlikte odun, fazla eşya ve yatakların konduğu yüklük bulunur.

Malatya'da evler tek ve iki katlıdır. İki katlı evlerde mutfağın yeri umumiyetle alt kattadır. Fakat ikinci katta bulunduğu da görülmektedir. Önceki zamanlara göre mutfak ve kullanılan eşyalarda değişiklikler olmuştur. Önceleri her mutfakta bulunan ocak, yerini tüplü ya da elektrikli aletlere devretmiştir. Önceleri kullanılan kap kacaklar bakır ya da ağaçtan yapılmaktaydı. Şimdi bu bakır kapların yerini alüminyum, çelik, porselen ya da başka yapımlar almıştır.

Bulaşık yıkamada meşe külü ile yıkama unutulmuş, yerini deterjan almıştır.


Ocak

Ocak evdamında, yani mutfağın bulunduğu yerde, genellikle kuzey tarafındaki duvarda bulunur. Köşeye kurulan ocaklar da vardır. Bunların adı “Davlumbaz”dır. Ocağın başka adı yoktur. Daha çok taştan yapılır. İki yanındaki taşlara “kol taşı” üstte bulunanlara da “baca taşı” denir. Baca taşı genellikle süslü motiflerle yapılır. Bacanın bulunduğu duvar, kerpiç veya taştan olur. Taş olanında kesme taş makbuldür. Bunlar köşeli, kemerli ve üçgen biçiminde olur.

Yiyecek Saklama Yöntemi

Yiyecekler çeşidine göre korunur. Kışlık, zahire cinsinden olanlar kilerde hılalarda, küplerde korunur. Turşu, reçel gibi olanlar naylon bidonlarda saklanır. Kavurma ise tenekelerde korunur. Hıla, bidon, küp ve tenekeler ise kaplık ya da makat denilen yerlere sıralanır. Sebzeler ise cinsine göre muhafaza edilir. Ham domates de samana gömülerek saklanır.

Mutfakta buz dolabından önce yiyeceklerin korunmasında tel dolaplarından istifade edilirdi. Malatya'da bir de avlu içinde yer alan bir çeşit buzdolabı vardır. Buna da dolap adı verilir. Avludan akan su bir yatak içinde üstü tahta kapalı havuzun içinden geçer. Akan su dört beş parmak kalınlığındadır. Bu dolapta tencere içerisinde konulan yemek ya da ayran, şerbet v.s. yiyecek içecek bozulmadan günlerce saklanabilir.

Mutfakta Kullanılan Araç-Gereçler

Aktaraç, bakır tencere, büyük teşt, cıngırlı kazan, çay kaşığı, çıkın, çömçe, davar sitili, delikli tabak, divan sinisi, dam kazanı, döndürecek, düz tepsi, egiş, el leğeni, ekmek sacı, ekmek selesi, ekmek tahtası, hamur eğişi, hıla, kablık, kara kazan, kemis, kepçe, kevgir, kösegi, kulplu kazan, kulplu tava, kuşgana, küçük kazan, leğen, maşa, merdane, oklava, orta sini, öğün kazanı, rende, saç ayağı, sehen, sele, silepçe, süt kazanı, tabak, tas, tatlı kaşığı, tava, tel dolap, tepsi, teşt, toplama tahtası, unevi, yağ tavası, yayık, yedek sini, yemek kaşığı, yemek kazanı, yüklük.


Yemek Öğünleri

Malatya ve çevresinde yemek öğünleri olarak şu isimleri görmekteyiz:

Tütün altı : İşe erkenden gidenler, ekmeğe kaymak sürüp götürürler.

Sabahlık : Tütün altından 1-2 saat sonra reçel, peynir, lor, kaymak, patates kızartması, çökelek, pekmez, akşamdan kalmış yemek, çorba, çay gibi yiyecek ve içeceklerin bulundurulduğu bir öğündür. Eskiden Arapkir’de sabah kahvaltısı yerine çorba yapılırmış. Çorbayla birlikte üzüm reçeli ve pekmez de konulurmuş.

Öğlenlik : Pilav, ayran, yoğurt, cacık, sebzeli yemekler, sarmalar, köfteler vb. yemeklerin yenildiği öğündür.

İkindilik : Öğlenlik ile akşamlık arasında çay, peynir vb. ile yenilen öğüne denilmektedir.

Akşamlık : Pilav, iri köfte, yoğurt, ayran, salata, sebzeli yemeklerin yenildiği öğündür.

Yatsılık (yatsınlık): Umumiyetle kışın, gece acıkıldığında “yatsılık” denen bir adet vardır. Yatsılıkla kavurma, ayranlı çorba, peynir veya çökelek dürümü yenir.

Çerez : Malatya’nın bazı bölgelerinde her yatsıda üzüm, elma, pestil, ceviz bir tepside getirilir ve yenir.

BUGÜN UNUTULMUŞ OLAN VE AZ YAPILAN YEMEKLER

İLEŞEMEN

Su kuşganada kaynar, biraz düğürcek bulgur atılır. Üzerine elenmiş un katılır. Ayrı bir kapta doğranan soğan, yağda kavrulur. Bu da kuşganaya eklenir ve karıştırılarak pişirilir.

BULGUR HERLESİ

Önce su kaynatılır. Üzerine biraz bulgur konulur. Ayrı bir kapta soğuk suya un dökülür ve kaynayan çorbanın üzerine aktarılır. Piştikten sonra tavada yağla-soğan kavrulup bunun üzerine eklenir, karıştırılır, tuzu atılıp ateşten alınır.

ERGİBAZ

"Fakir Yemeği" olarak da bilinir. Bir tasa su konulur. İçine sarımsak dövülerek katılır ve bu suya ekmek batırılarak da yenir.

GÜL YAPRAĞI

Yoğurda sarımsak dövülerek katılır. İçine ekmek doğranır. Tuzu atılır. Karıştırılıp yenir.

EKMEK TİRİTİ (PAPARA)

Kuşganada aş yağı eritilir. Üzerine de ekmek doğranır. Bu bir iki taşım (dalım) kaynadıktan sonra ocaktan indirilir.

ÇILBIR

Yumurta tabağa kırılır. İçine bir miktar un katılır. Bir tavada da aş yağı eritilir. Önceden hazırlanan malzeme bu tavaya aktarılır ve karıştırılır. Ateşten hemen indirilir. Üzerine yoğurtlu sarımsak dökülerek yenir.

FAKİR KELLESİ

Bol soğan halka halka kesilir. Yağda kavrulur. Soğanın üzerine su ve sarımsak koyularak ateşte kaynatılır. Üzerine ekmek doğranarak yenir.



Bu Sayfayı Paylaş :
Gönderen
ŞİMŞEK007
Tarihi ve Saati
24.11.2008 09:35
Okunma
1731
Değerlendirme
Sen de Oy Ver
Favorilere Ekle Mesaj Gönder Arkadaşıma Gönder Sayfayı Yazdır

İlk Yorumu Sen Yaz

 
 
En Çok Okunanlar
Editörün Seçtikleri